Jakub Bożydar Wiśniewski – O szaleństwie odwetowego protekcjonizmu

Jednym z najbardziej rażących przykładów uporczywości ekonomicznej ignorancji i siły antyekonomicznych przesądów jest sympatyzowanie z pewnymi formami protekcjonizmu nawet przez tych, którzy twierdzą, że rozumieją zasadę przewagi komparatywnej i korzyści płynące z globalnej wolnej konkurencji. Sympatie te uzasadniane są na ogół sugestią, że udział w tego rodzaju konkurencji jest dla...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Konsumpcjonizm, czyli przyjemne z pożytecznym

Trudno jest wymyślić jakikolwiek logiczny powód, dla którego równie nadużywany, co niejasny termin „konsumpcjonizm” miałby opisywać kulturowy charakter tylko niektórych epok historycznych (włącznie ze współczesnością). W sensie ekonomicznym jest to w końcu określenie mocno tautologiczne, gdyż ludzkie działanie w każdej epoce historycznej polega na zastępowaniu stanu mniej pożądanego stanem bardziej...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Indywidualizm, racjonalizm, wschód i zachód

Istnieje zasadnicza sprzeczność w twierdzeniu, że stać po stronie tzw. kultury Zachodu to stać po stronie indywidualizmu i racjonalizmu, gdyż sam termin „kultura Zachodu” jest kategorią kolektywistyczną i emocjonalną, polegającą na zlaniu w jednorodnie pozytywną całość wszystkich „zachodnich” idei, zjawisk i postaci, które się ich samozwańczemu obrońcy podobają, a następnie...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O zaletach ideowej bezkompromisowości

Racjonalnie uzasadniona bezkompromisowość moralna jest takim samym atutem w świecie idei, jakim jest konsekwentna uczciwość w świecie biznesu. Uczciwy z głębokiego przekonania nie może tak naprawdę ponieść w świecie biznesu klęski: jeśli środowisko biznesowe, w którym działa, jest tak moralnie niedojrzałe lub zatrute wpływami politycznymi, że stwarza przed jego sumieniem...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Problem działania zbiorowego a cicha siła idei

Główną przeszkodą na drodze skutecznego przeciwstawiania się zakusom instytucjonalnych aparatów opresji jest tzw. problem działania zbiorowego – nawet jeśli większość społeczeństwa życzyłaby sobie w danej kwestii zwiększenia zakresu swobody działania, to na ogół nie przeciwstawi się ona czynnie danemu instytucjonalnemu aparatowi opresji, gdyż poszczególni członkowie owej większości będą się bać...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O dwóch złych sposobach myślenia o ekonomii

Istnieją dwa złe sposoby myślenia o ekonomii. Pierwszy to sposób na tzw. chłopski rozum – bez angażowania logiki, za to z zaangażowaniem instynktów, emocji, przesądów i uprzedzeń. Typowe wnioski płynące z takiego chłopskorozumowego podejścia to np. „wolny rynek nie może służyć wydajności gospodarczej, bo na wolnym rynku panuje konkurencja, a...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Libertarianizm: wolnościowy egalitaryzm, nie absolutyzm

Laicy, zwłaszcza nieżyczliwi, określają czasem libertarianizm filozofią „wolności absolutnej”. Jeśli jednak „wolność absolutna” ma oznaczać wolność niczym nieskrępowaną, w tym nieskrępowaną wolnością innych, to może to być wyłącznie wolność wszechpotężnego despoty – zjawisko tak odległe od wartości libertariańskich, jak to tylko możliwe. Libertarianizm nie jest więc filozofią „wolności absolutnej”, ale...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Libertarianizm, prakseologia i wartości kulturowe

Od czasu do czasu podejmowane są próby wywiedzenia z czystej prakseologii wniosku, że przyjęcie pewnych konkretnych obyczajów i norm kulturowych jest warunkiem niezbędnym powstania społeczeństwa libertariańskiego. Na tej zasadzie argumentuje się na przykład, że jako iż produkcja i pokojowa wymiana dóbr jest, ceteris paribus, zawsze bardziej czasochłonna niż kradzież cudzych...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – „Własność publiczna” jako prakseologiczna sprzeczność: przyczyny, skutki i implikacje

Niniejszy wpis zawiera kilka uwag wyjaśniających, dlaczego zdecydowana większość zasobów znajdujących się pod kontrolą państwa to zasoby niczyje oraz co z tego wynika. Zacząć należy od podkreślenia, że wejście z danym obiektem w relację własności wymaga spełnienia pewnych warunków natury zarówno normatywnej, jak i technicznej. Z normatywnego punktu widzenia właścicielem...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Libertarianizm jako interdyscyplinarny projekt

Ideowe zwycięstwo klasycznego liberalizmu i będąca jego praktycznym następstwem rewolucja przemysłowa wymagały współdziałania wielu dyscyplin wiedzy i obszarów kultury. W wymiarze duchowym przyczyniły się do nich indywidualistyczne tendencje protestantyzmu. W wymiarze filozoficznym elokwentna artykulacja przez myślicieli takich jak John Locke i Richard Overton koncepcji niezbywalnych, jednostkowych praw naturalnych. W wymiarze...

Dalej