Jakub Bożydar Wiśniewski – Wolne społeczeństwo jako intelektualna innowacja

W swoich najnowszych książkach Deirdre N. McCloskey sugeruje, że głównym źródłem bezprecedensowego wzbogacenia się świata na przestrzeni ostatnich dwustu lat była nie bezprecedensowa akumulacja kapitału, ale bezprecedensowa akumulacja innowacji – zarówno technologicznych, jak i intelektualnych (gdzie wśród tych drugich najważniejsza była szeroka akceptacja dla tzw. wartości burżuazyjnych). Bardzo istotne jest...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Zamożność społeczeństw i przedsiębiorcza asceza

Według pewnych popularnych tez socjologicznych, wypracowanie osobistego bogactwa w epoce powszechnego niedostatku jest najlepszym dowodem siły charakteru, a więc wytężonej i wręcz ascetycznej pracy na rzecz doskonalenia własnej osobowości. W tego rodzaju aktywnej, przedsiębiorczej ascezie np. Max Weber widział źródło zamożności społeczeństw wyrosłych na gruncie etyki protestanckiej. Być może zachowanie...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O niebezpieczeństwie zabawy w „dobry etatyzm”

Stwierdzenie „skoro monopolistyczne aparaty opresji już istnieją, to niech przynajmniej robią X” jest zawsze domorosłą zabawą w „dobry etatyzm”. Innymi słowy, każde tego rodzaju stwierdzenie jest w najlepszym razie bezsensowne z punktu widzenia osoby, która uznaje, że autentyczną wartość społeczną mogą wytwarzać wyłącznie instytucje działające w oparciu o zasady dobrowolności,...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Biznes jako pomost między skutecznym a dobrym

Bernard Mandeville częściowo mylił się twierdząc, że prywatne wady prowadzą do publicznych korzyści – nie dlatego, że źle opisał stosowną relację wynikania, ale dlatego, że niesłusznie opisał pokojowe zabieganie o interes własny jako wadę. W końcu jeśli skuteczne zabieganie o interes własny pozwala na lepsze zrealizowanie swojego produktywnego potencjału, a...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Psychologiczne tragedie „opiekuńczego” etatyzmu

Spośród wszystkich etatystycznych „argumentów” najbardziej bezczelny w swoim emocjonalnym szantażu jest naturalnie ten o biednych i potrzebujących „umierających pod płotami” w wyniku nieistnienia „systemowych rozwiązań” oferowanych przez etatystyczny aparat przemocy. Dobrze znane są standardowe odpowiedzi na ten „argument”: w społeczeństwie dobrowolnym, w którym nie ma tolerancji dla zjawiska legalnej grabieży,...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O zgubnym uroku pozornych uzasadnień

Stwierdzenia można z grubsza podzielić pod względem ich wartości poznawczej na gołosłowne, pozornie uzasadnione i uzasadnione. Przykłady stwierdzeń gołosłownych to:1. Demokracja to najlepszy z dotychczas wymyślonych ustrojów.2. Kraje powinny się jednoczyć, a nie dzielić. Przykłady stwierdzeń pozornie uzasadnionych to:1. Demokracja jest gorsza niż monarchia, bo demokratyczni politycy mają wyższą preferencję...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Czwarta rewolucja, czyli w kierunku społeczeństwa przedsiębiorców

Punkty zwrotne historii rozwoju gospodarczego wyznaczają trzy rewolucje – rewolucja neolityczna, rewolucja przemysłowa i rewolucja informacyjna. I choć wszystkie one związane były z jakościowymi skokami w produkcyjnym potencjale ludzkości, każda z nich wykorzystywała nieco inne źródło owego potencjału. Rewolucja neolityczna była związana przede wszystkim z przekroczeniem pewnego kluczowego progu specjalizacji...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O szaleństwie odwetowego protekcjonizmu

Jednym z najbardziej rażących przykładów uporczywości ekonomicznej ignorancji i siły antyekonomicznych przesądów jest sympatyzowanie z pewnymi formami protekcjonizmu nawet przez tych, którzy twierdzą, że rozumieją zasadę przewagi komparatywnej i korzyści płynące z globalnej wolnej konkurencji. Sympatie te uzasadniane są na ogół sugestią, że udział w tego rodzaju konkurencji jest dla...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Konsumpcjonizm, czyli przyjemne z pożytecznym

Trudno jest wymyślić jakikolwiek logiczny powód, dla którego równie nadużywany, co niejasny termin „konsumpcjonizm” miałby opisywać kulturowy charakter tylko niektórych epok historycznych (włącznie ze współczesnością). W sensie ekonomicznym jest to w końcu określenie mocno tautologiczne, gdyż ludzkie działanie w każdej epoce historycznej polega na zastępowaniu stanu mniej pożądanego stanem bardziej...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Indywidualizm, racjonalizm, wschód i zachód

Istnieje zasadnicza sprzeczność w twierdzeniu, że stać po stronie tzw. kultury Zachodu to stać po stronie indywidualizmu i racjonalizmu, gdyż sam termin „kultura Zachodu” jest kategorią kolektywistyczną i emocjonalną, polegającą na zlaniu w jednorodnie pozytywną całość wszystkich „zachodnich” idei, zjawisk i postaci, które się ich samozwańczemu obrońcy podobają, a następnie...

Dalej