Czy etatyzm to amoralna filozofia?

„Nie jest możliwym, by państwo okradało obywateli, bo to ono ustala, co jest kradzieżą”, „Łamanie prawa jest zawsze niemoralne, bo prawo wynika z umowy społecznej i woli demokratycznej większości”, „Własność prywatna obywateli istnieje dzięki państwu, więc państwo ma prawo nią swobodnie dysponować” – tego rodzaju argumenty często padają w dyskusjach...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Prewencyjne i konstruktywne formy cywilizacyjnej odnowy, czyli o długiej drodze do słusznego celu

To, jaki wpływ cywilizacyjny jest w ostatecznym rachunku wywierany przez tą grupę osób, której najpopularniejszym przedstawicielem jest na obecną chwilę jungowski psycholog Jordan B. Peterson, jest dla mnie wciąż kwestią niejednoznaczną. W swoim wymiarze „negatywnym” – tzn. w wymiarze tego, czemu owa grupa się przeciwstawia – jest to wpływ niemal...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Filozoficzne przyczyny, społeczne skutki i prawo historycznego opóźnienia

Zasadniczym błędem grożącym w kontekście kojarzenia społecznych skutków z ich filozoficznymi przyczynami jest ignorowanie prawa historycznego opóźnienia – tzn. faktu, że społeczny kształt danej epoki jest na ogół rezultatem filozoficznych dociekań przeprowadzonych w epoce wcześniejszej. Jest to, jak nietrudno się domyślić, błąd o tyle niebezpieczny, że grozi on wyborem zupełnie...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Urodzinowe podsumowanie myśli Rothbarda

Dziś rocznica urodzin Murraya N. Rothbarda – postaci tyleż znanej, co nieznanej. Znanej, bo regularnie przywoływanej w roli sztandarowego reprezentanta zarówno austriackiej szkoły ekonomii, jak i filozofii libertariańskiej. A nieznanej, bo rzadko omawianej w kontekście analizy konkretnych osiągnięć naukowych. Tych miał zaś jednak całkiem sporo: 1. W ramach osiągnięć ekonomicznych...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Oświecenie i intelektualny grzech pierworodny

Klasyczny liberalizm – jak również cały, szerszy projekt oświeceniowy – utracił w pewnym momencie impet i przegrał z reakcyjnymi wobec siebie ideologiami wskutek popadnięcia w stan intelektualnego „grzechu pierworodnego”. Projekt ów stanowił instytucjonalno-społeczne ukoronowanie ponadtysiącletniej tradycji filozoficznego racjonalizmu – w tym teorii niezbywalnych praw naturalnych, etyki cnót i teleologicznej wizji...

Dalej

Libertarianizm w 2 minuty

Dla zewnętrznego odbiorcy myśl libertariańska może wydawać się zbyt skomplikowana. Dlatego też często w rozmowach z osobami nieobeznanymi z naszymi ideami staramy się opisywać je na wiele sposobów, wykorzystując podejście filozoficzne, ekonomiczne czy polityczne. Czasami najprostsze słowa są jednak najtrudniejsze. Gdy usłyszeliśmy, że Kanał Wojna Idei podjął się tematu wyjaśnienia...

Dalej

Zmarł Anthony de Jasay: jeden z najistotniejszych współczesnych filozofów libertariańskich

Tydzień temu, w środę 23 stycznia zmarł Anthony de Jasay, jeden z najistotniejszych współczesnych filozofów libertariańskich oraz metodologicznie eklektycznych ekonomistów. Choć jego nazwisko znane było większości osób w sposób czynny pogłębiających swoją znajomość szeroko rozumianej literatury wolnościowej, tego samego nie można niestety powiedzieć o treści jego twórczego dorobku. Być może...

Dalej

Lawrence W. Reed – Wyznacz swoją ścieżkę, zmieniaj świat

Tekst wystąpienia wygłoszonego podczas czerwcowej konferencji FEEcon 2018 w Atlancie Dziękuję wszystkim i w imieniu zarządu oraz ekipy Foundation for Economic Education witam na FEEcon 2018! Temat przewodni tegorocznej konferencji to Wyznacz swoją ścieżkę, zmieniaj świat. Wyrażone w tych słowach zapatrywanie jest tak ważną częścią tego, jak myślimy i działamy...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O wielkich ideach na obecne i przyszłe czasy

Wydaje się, że bezpowrotnie minął czas „wielkich” systemów filozoficznych, a może nawet „wielkich” idei. Boleją nad tym zarówno przesiąknięci bismarkowskim monumentalizmem akademicy, jak i przesiąknięci romantycznym patosem artyści. Tymczasem jest to bardzo pomyślny rozwój wypadków, bo zdecydowana większość tego rodzaju systemów i idei wyrządziła światu dużo więcej złego, niż dobrego, przede...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – O różnych uzasadnieniach libertarianizmu

Wydaje się, że polskie środowisko libertariańskie jest dość mocno zaksjomatyzowane (a la Murray N. Rothbard i Lysander Spooner). Sam lubię tego rodzaju racjonalistyczno-prawnonaturalne uzasadnienia teorii etycznych, ale myślę, że warto zawsze w tym kontekście pamiętać, że dla libertarianizmu istnieją też uzasadnienia m.in. utylitarne (David D. Friedman i oczywiście sam Ludwig von...

Dalej