2

Jakub Bożydar Wiśniewski – O różnych uzasadnieniach libertarianizmu

Wydaje się, że polskie środowisko libertariańskie jest dość mocno zaksjomatyzowane (a la Murray N. Rothbard i Lysander Spooner). Sam lubię tego rodzaju racjonalistyczno-prawnonaturalne uzasadnienia teorii etycznych, ale myślę, że warto zawsze w tym kontekście pamiętać, że dla libertarianizmu istnieją też uzasadnienia m.in. utylitarne (David D. Friedman i oczywiście sam Ludwig von Mises), eudajmonistyczne (Roderick T. Long), czy intuicjonistyczne (Michael Huemer). I co najważniejsze – nie są to stojące wobec siebie w opozycji konkurencyjne alternatywy, tylko stanowiska wzajemnie się uzupełniające i wzmacniające – ich wnioski są takie same, ale wiodące do nich różne drogi można ze sobą zestawić.

Innymi słowy – łamiący zasadę nieagresji nie tylko naruszają prawo naturalne i wikłają się w sprzeczności performatywne, ale też 1) uniemożliwiają bądź utrudniają jak największe bogacenie się wszystkich warstw społeczeństwa, 2) uniemożliwiają rozwój pozytywnych przymiotów charakteru (roztropność, sprawiedliwość, dobroczynność, itd.), a tym samym realizację klasycznie (arystotelesowsko) rozumianego szczęścia, i 3) działają wbrew najbardziej elementarnym intuicjom moralnym większości ludzi, odstępstwa od których najłatwiej wyjaśniać na bazie różnych iluzorycznych racjonalizacji, takich jak syndrom sztokholmski.

Myślę, że warto o tym pamiętać zwłaszcza w kontekście dyskusji z tymi, dla których uzasadnienia aksjomatyczne i prawnonaturalne okazują się zbyt abstrakcyjne i niezrozumiałe, albo zbyt filozoficznie kontrowersyjne.

Jakub Bożydar Wiśniewski

2 komentarze

  1. Reply
    Paweł K. says

    Bogacenie się, wolność, etyka /nauka o moralności/. Tak. Jak bardzo dziś tego brakuje! Bowiem panuje nam niemilosciwie i niemiłosiernie od co najmniej kilkudziesięciu lat /i kolejny wiek/ wszechwładny, opetanczy, fatalny i destrukcyjny socjalizm /+ socjaldemokracja/.
    Pozdrowienia dla Autora
    Liegnitz

  2. Reply
    Paweł K. says

    Oczywiście, opcja na prawo, zachodnia, chrześcijańska.

Skomentuj do Paweł K.

*