Roderick T. Long “Zmierzch i upadek systemu prawa prywatnego w Islandii”

Wielu wolnościowców jest zaznajomionych z systemem prywatnego prawa, który dominował na Islandii w okresie Wolnej Wspólnoty (930-1262). Mechanizmy rynkowe a nie rządowy monopol na użycie siły stanowiły tam zachętę do współpracy i utrzymania porządku. W zarysie podstawowe cechy tego systemu wyglądały następująco: władza ustawodawcza spoczywała w rękach Zgromadzenia Powszechnego (althingi);...

Dalej

Graham Green “Somalijskie prawo zwyczajowe”

Somalijczycy opierają swoje życie społeczne na prawie zwyczajowym. Jest to zjawisko niezwykłe, albowiem większość współczesnych społeczeństw funkcjonuje na gruncie prawa stanowionego. Somalijczycy trzymają się swojego prawa zwyczajowego z prostego powodu – uważają, że jest ono lepsze od stanowionego. A jeśli to właśnie Somalijczycy mają w tej kwestii rację, a cały...

Dalej

Bruce Bigwood “Anarchokapitalistyczny Mog: tak blisko, a zarazem tak daleko?”

Jak wygląda sytuacja w Mogadiszu znanym również jako „Mog”, przeszłej (i przyszłej?) stolicy Somalii? Artykuł ten jest oparty na wiadomościach, jakie zdobyłem czytając angielskojęzyczne materiały w sieci. Nigdy nie byłem w Somalii, nigdy też nie rozmawiałem na jej temat z rodowitym Somalijczykiem. Jeśli zatem ktoś z czytelników posiada jakieś informacje...

Dalej

Jacek Sierpiński “Kapitalizm, libertarianizm i przyprawianie gęby”

W ostatnim (56-58) numerze Anarchistycznego Magazynu Autorów „Mać Pariadka” ukazał się artykuł zatytułowany „Anarchizm i kapitalizm” będący tłumaczeniem anonimowego (podpisany jest jedynie tłumacz – K. S.) tekstu z internetowego archiwum „Spunk Press”. Autor artykułu przypuszcza w nim wściekły atak na tych anarchistów, którzy nie identyfikują się z socjalizmem – jak...

Dalej

Christian Michel “Walka klas nie jest skończona”

Szwajcarski pisarz Denis de Rougemont zwykł zastanawiać się dlaczego spotkał tylu ludzi którzy czytali Marksa, ale nikogo kto by coś z niego wyczytał. No cóż, ja właśnie czytam Marksa, coś czego nigdy wcześniej nie robiłem, a co wydaje mi się być wielce stymulującym umysł zajęciem. Studiowanie Marksa może wydać się...

Dalej

Kevin McFarlane “Wartość i wyzysk w marksizmie – krytyka”

Marks twierdził, że umowa o pracę, z racji tego, że praca opłacana jest poniżej wartości, którą tworzy, jest aktem wyzysku pracownika przez kapitalistycznych pracodawców; różnica (przypadająca kapitaliście) jest wartością dodatkową. Ta wartość dodatkowa jest następnie dzielona na inwestycje i osobisty dochód kapitalistów. Więcej…

Dalej

Stanisław Górka “O wyzysku”

Wyzysk jest kluczowym pojęciem porządkującym dla wielu ideologii. Jeśli już gdzieś się to słowo pojawia, to w większości przypadków obdarza się je wydźwiękiem pejoratywnym. Rozdziera się szaty (werbalnie) i roni łzy (również werbalnie) nad wyzyskiem klasy robotniczej, pracujących na czarno, imigrantów, „Trzeciego Świata”, kobiet, dzieci, zwierząt, jakiejś „Matki Ziemi”. Przyjdzie...

Dalej

Don Ernsberger “Krytyka laborystycznej teorii wartości”

W centrum teorii ekonomicznych leży pojęcie wartości. Co daje przedmiotowi wartość? Czy jest to coś w nim zawarte, czy też jest to jakiś inny czynnik? Czy wartość wywodzi się z wysiłku ludzkiego, czy z czegoś innego? Dwa główne i całkowicie przeciwstawne systemy ekonomiczne, kapitalizm i marksizm, dają całkowicie różne odpowiedzi....

Dalej

Wally Conger “Agorystyczna Teoria Klas”

Te słowa słusznie przywołują duchy skąpanych we krwi tyranów i ich sługusów – od pól śmierci w Kambodży po masakrę w lesie katyńskim, od naiwnych etatystów nawołujących do „walki z biedą” władzą państwową po ideologicznych bękartów Trockiego zwących się „neokonserwatystami.” Listek figowy bandytyzmu i bliźniaczych żądz władzy i krwi. Mantra...

Dalej

Kevin A. Carson “Niewidzialna Ręka czy Żelazna Pięść?”

Pańszczyzna powszechnie jest postrzegana jako ustanowiona grabieżą i uzurpacją; nowa klasa rządząca ustanowiła samą siebie przy pomocy siły i przymusiła chłopów do pracy na korzyść swych panów. Żaden jednak system wyzysku, wliczając w to kapitalizm, nie powstał z mocy wolnego rynku. Kapitalizm założono na grabieżczym czynie na skalę porównywalną do...

Dalej