Jakub Bożydar Wiśniewski – Dwadzieścia jeden powodów, dla których etatyzm jest radykalną i radykalnie niespójną teorią

Po napotkaniu twierdzenia, że pewne stanowisko nieetatystyczne (na przykład anarchokapitalizm) jest praktycznie niebezpieczne z uwagi na swój radykalny charakter, warto wskazać na rażący radykalizm każdej formy etatyzmu. Następnie, po zasugerowaniu, że to nie radykalizm danej teorii stanowi jej problem, jeszcze bardziej warto wskazać, że etatyzm jest teorią nie tylko radykalną,...

Dalej

Witold Kwaśnicki – Nowy Ład – korzenie interwencjonizmu państwowego w USA

W cieniu błękitnego orła, czyli co Nowy Ład zrobił gospodarce USA Jana Jakuba Tyszkiewicza to książka, którą warto przeczytać, by spojrzeć na to, co stało się w Stanach Zjednoczonych po Wielkim kryzysie w 1929 r. z perspektywy innej, niż jest to zwykle przedstawiane w polskiej literaturze. Miałem przyjemność przeczytania manuskryptu tej...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Syndrom moralnej dysocjacji

Jak świat długi i szeroki, myślenie znacznej części społeczeństw na tematy gospodarcze zdaje się być obciążone przypadłością, którą można by określić jako syndrom moralnej dysocjacji. Syndrom ten streścić można w następujących dwóch tezach: 1) światopogląd moralny jednostki jest wysoce rozczłonkowany i labilny, a to, który jego człon wypłynie na powierzchnię,...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Imperatyw kontroli

Centralną zagadką etatyzmu, a tym samym najpoważniejszym intelektualnym wyzwaniem, jakie stoi przed każdym przyjacielem wolności, jest kwestia streszczająca się w pytaniu: dlaczego etatyzm bezspornie zawładnął światem, skoro jest to stanowisko zarówno niemoralne, oparte na niemożliwej do uzasadnienia przemocy, jak i ekonomicznie niewydajne? Na to pytanie istnieje wiele odpowiedzi pomysłowych, ale...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Siedem dylematów etatyzmu

Można usuwać z życia pytania i dylematy, ale nie znaczy to, że się je rozwiązało – znaczy to, że się im poddało. Dlatego zmianę rozpoczyna opis zastanego, którego treść prześledzić trzeba pod kątem potencjalnych niezborności; dopiero nieodnalezienie jakichkolwiek powinno się równać jej akceptacji. Śledząc treść etatyzmu, uwagę powinno zwrócić co...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Radykalizm a przesuwanie perspektyw

Psucie rzeczywistości rozpoczyna się najczęściej od psucia pojęć. Stręczenie masom propozycji działań opisywanych pojęciami znanymi i wywołującymi niechętne skojarzenia rzadko kończy się powodzeniem. Dużo skuteczniejsze są propozycje ubrane w frazę znaną i lubianą, ale skierowaną ku nowym, niedocieczonym na ogół znaczeniom. Źródeł słowa „wolność” (freedom) można doszukać się w starym...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Efekt Zapadki i Przyszłość Wolności

Tzw. efekt zapadki, opisany najpełniej przez Roberta Higgsa[1], to zjawisko polegające na gwałtownym rozroście struktur rządowych w obliczu sytuacji kryzysowych, oraz na braku redukcji tychże struktur do dawnego poziomu w okresie pokryzysowym. Dotychczas badane metodą analizy historycznej, otwiera ono również szerokie – i wciąż prawdopodobnie nie w pełni wykorzystane –...

Dalej

Murray N. Rothbard – „Gospodarka nie podlegająca kontroli państwa należy do ery zaprzęgu konnego”

„Gospodarka nie podlegająca kontroli państwa należy do ery zaprzęgu konnego”. Podstawowym błędem tego aż nazbyt często spotykanego frazesu jest pomieszanie pojęć z zakresu technologii oraz innych aspektów życia ludzkiego, takich jak moralność i zasady życia politycznego. Przez wieki technologia czyniła wielkie postępy: od wynalezienia koła do zaprzęgu konnego, kolei żelaznej...

Dalej

Jakub Bożydar Wiśniewski – Etatyzm etatyzmowi nierówny

Czym innym jest umiejętność uświadomienia sobie niemoralności i niegospodarności każdej formy etatyzmu, a czymś zupełnie innym jest umiejętność rzetelnego porównywania skali niemoralności i niegospodarności różnych form etatyzmu. Ta druga umiejętność jest znacznie ważniejsza od tej pierwszej, a zdecydowanie nie zawsze idzie z nią w parze. Rozsądnym pierwszym krokiem na drodze...

Dalej

Skorpion na Weekend – Rządowe niedopatrzenie

Nie palę, ale rzuciły mi się dziś w oczy w sklepie paczki papierosów z obrazkowymi ostrzeżeniami. Coś tam słyszałem, że mają zmienić ostrzeżenia słowne na obrazkowe, bo słowne podobno za słabo przemawiają do wyobraźni, a i palacze nie czytają, ale dopiero teraz zwróciłem na to uwagę w praktyce. Nie powiem,...

Dalej